حسن روحاني

حسن‌ روحانی‌ در سال‌ ۱۳۲۷، در سُرخه‌، از بخش‌های‌ مرکزی‌ شهرستان‌ سمنان‌، چشم‌ به‌ جهان‌ گشود.

پس‌ از اتمام‌ دوره‌ی‌ دبستان‌ به‌ خواست‌ پدر و تمایل‌ خود، به‌ تحصیل‌ مقدمات‌ علوم‌ دینی‌ در حوزه‌ی‌ علمیه‌ی‌ سمنان‌ روی‌ آورد. در عین‌ حال‌ به‌ سبب‌ تربیت‌ خانوادگی‌ و اثرپذیری‌ از خلق‌ و خوی‌ استادانش‌ به‌ تهجّد، سحرخیزی‌ و انجام‌ مستحبات‌ و نوافل‌، مقید بود. در این‌ دوران‌، او مجذوب‌ اساتید خود، به‌خصوص‌ حجت‌الاسلام‌ نجات‌ و علامه‌ حائری‌ سمنانی‌ بود و از طریق‌ او با امام‌خمینی‌(ره‌) که‌ در آن‌ هنگام‌ از مدرِّسین‌ والا مرتبه‌ی‌ حوزه‌ی‌ علمیه‌ قم‌ بود، آشنا گردید و آرزوی‌ دیدار حاج‌آقاروح‌الله در دلش‌ شکوفا شد.

در تابستان‌ 1340، عازم‌ قم‌ شد و از خوش‌ اقبالی‌، وارد مدرسه‌ای‌ شد که‌ از همان‌ سال‌ با مدیریت‌ دکتر بهشتی‌ و همکاری‌ تنی‌ چند از فضلای‌ حوزه‌، برنامه‌ی‌ درسی‌ نوینی‌ در آن‌ به‌ اجرا درآمده‌ بود و طلاب‌ مدرسه‌ افزون‌ بر دروس‌ حوزوی‌، ادبیات‌ زبان‌ فارسی‌ و انگلیسی‌ و ریاضیات‌ و تاریخ‌ اسلام‌ را نیز به‌عنوان‌ مواد درسی‌ باید می‌گذراندند و با استفاده‌ از شیوه‌های‌ جدید آموزش‌، مراحل‌ مختلف‌ دروس‌ حوزوی‌ را طی‌ می‌کردند.

 حسن‌ روحانی‌ در سال‌های‌ اقامت‌ در قم‌، علاوه‌ بر فقه‌ و اصول‌ و دیگر دانش‌های‌ حوزوی‌، دروس‌ دبیرستانی‌ را نیز با تلاش‌ شخصی‌ خود فرا گرفت‌ و در شهریور 1347، موفق‌ به‌ دریافت‌ دیپلم‌ متوسطه‌ شد و سال‌ بعد به‌ دانشگاه‌ راه‌ یافت‌.

 این‌ طلبه‌ی‌ جوان‌ از شانزده‌ سالگی‌ کار سخنرانی‌ و منبر را آغاز کرد و از قضای‌ روزگار، در اولین‌ سفر تبلیغی‌ خود در تویسرکان‌، توسط‌ شهربانی‌ دستگیر و بازداشت‌ شد. روحانی‌ به‌ رغم‌ اخذ مدرک‌ لیسانس‌ حقوِق از دانشگاه‌ تهران‌، از فعالیت‌ در دادگستری‌ و قضاوت‌ سربرتافت‌ و همچنان‌ به‌ کار تبلیغ‌ و منبر ادامه‌ داد و به‌زودی‌ از سخنوران‌ پرآوازه‌ شد؛ به‌ گونه‌ای‌ که‌ در سال‌های‌ 1354 تا 1357 یکی‌ از مشهورترین‌ سخنرانان‌ کشور در مجامع‌ دینی‌ و سیاسی‌ شناخته‌ می‌شد.

به‌ دلیل‌ وسعت‌ اطلاعات‌ دینی‌ و تسلط‌ وی‌ به‌ اطلاعات‌ علمی‌ و اجتماعی‌ روز، همواره‌ سخنرانی‌های‌ ایشان‌ از لحاظ‌ عنوان‌ و محتوا بسیار نو و جذاب‌ و در عین‌ حال‌ انقلابی‌ و پرشور و برای‌ نسل‌ جوان‌ و تحصیل‌کرده‌ی‌ کشور بسیار مفید و ارزشمند بود.

 پس‌ از رحلت‌ غریبانه‌ی‌ آیت‌الله حاج‌ سیدمصطفی‌ خمینی‌ در اول‌ آبان‌ 1356، حجت‌الاسلام‌ روحانی‌ در مجلس‌ بزرگداشتی‌ که‌ از سوی‌ جمعی‌ از روحانیون‌ و شخصیت‌های‌ مبارز در مسجد ارک‌ تهران‌ برگزار شد، به‌ دعوت‌ آیت‌الله مرتضی‌ مطهری‌ سخنرانی‌ کرد و برای‌ نخستین‌ بار در این‌ سخنرانی‌ پیشنهاد نمود که‌ همگان‌، از عنوان‌ و لقب‌ «امام‌» برای‌ آیت‌الله العظمی‌ خمینی‌ استفاده‌ کنند و خود نیز در همان‌ مجلس‌ از آیت‌الله خمینی‌ با عنوان‌ امام‌خمینی‌ یاد کرد.

این‌ سخنرانی‌ به‌ قدری‌ مورد توجه‌ جوانان‌ و انقلابیون‌ سراسر کشور قرار گرفت‌ که‌ ده‌ هزار نسخه‌ نوار این‌ سخنرانی‌ ظرف‌ چند هفته‌ نه‌ تنها در داخل‌ کشور بلکه‌ در اقصی‌ نقاط‌ جهان‌ مانند اروپا و آمریکا منتشر شد و در اختیار جوانان‌ علاقه‌مند و دانشجویان‌ قرار گرفت‌.

پس‌ از این‌ سخنرانی‌، دکتر روحانی‌ مدتی‌ مخفی‌ و ساواک‌ در همه‌ جا به‌ دنبال‌ دستگیری‌ وی‌ بود. سپس‌ در ماه‌های‌ محرم‌ و صفر، حجت‌الاسلام‌ روحانی‌ با نام‌ مستعار «اسلامی‌» سخنرانی‌ می‌کرد. در دی‌ ماه‌ آن‌ سال‌ که‌ چند شب‌ در شهرستان‌ نهاوند سخنرانی‌ کرد، بعد از سخنرانی‌ شب‌ سوم‌ که‌ مصادف‌ با حوادث‌ 19 دی‌ ماه‌ قم‌ شده‌ بود، شهربانی‌ نهاوند مأمور دستگیری‌ وی‌ شد که‌ با تلاش‌ شهید حیدری‌ و دوستانش‌ با لباس‌ مبدّل‌ از نهاوند خارج‌ گردید.

 حسن روحانی‌ در حالی‌ که‌ در سراسر کشور ممنوع‌المنبر بود، در اجتماع‌ بزرگ‌ مردم‌ یزد در فروردین‌ 1357 سخنرانی‌ کرد و بعد از سخنرانی‌ توانست‌ از یزد خارج‌ شود و به‌ بندرعباس‌ برود. از آن‌ پس‌، منزل‌ ایشان‌ در تهران‌ تحت‌ مراقبت‌ دائم‌ ساواک‌ جهت‌ دستگیری‌ وی‌ قرار گرفت‌. وی‌ به‌ توصیه‌ی‌ دکتر بهشتی‌ و استاد مطهری‌ از کشور خارج‌ شد و مدتی‌ در خارج‌ از کشور به‌ سخنرانی‌ و تبلیغ‌ پرداخت‌ و پس‌ از عزیمت‌ امام‌خمینی‌ به‌ پاریس‌ به‌ محضر امام‌ شتافت‌ و به‌ ایشان‌ پیوست‌.

روحانی‌ که‌ در کنار تبلیغات‌ به‌ ادامه‌ی‌ تحصیل‌ در یکی‌ از دانشگاه‌های‌ انگلستان‌ پرداخته‌ بود، دیگر نتوانست‌ در آن‌ شرایط‌ به‌ فعالیت‌ تحصیلی‌ خود ادامه‌ دهد و با پیوستن‌ به‌ امام‌خمینی‌ در پاریس‌، به‌صورت‌ تمام‌ وقت‌، به‌ خدمت‌ انقلاب‌ درآمد و به‌ سخنرانی‌ در شهرهای‌ مختلف‌ اروپا پرداخت‌. بدین‌ منظور او با سفر به‌ شهرهای‌ مختلف‌ اروپا، برای‌ دانشجویان‌ ایرانی‌، از انقلاب‌ و چگونگی‌ حکومت‌ اسلامی‌ سخن‌ گفت‌. آشنایی‌ وی‌ با محیط‌ علمی‌ و دانشگاهی‌ اروپا و فرهنگ‌ غرب‌، با ابعاد مثبت‌ و منفی‌ آن‌، موضوعی‌ تأثیرگذار در جامعیت‌ و نحوه‌ی‌ اندیشه‌ و نظر او در مسائل‌ جهانی‌ و همچنین‌ در تدبیر و مدیریت‌ وی‌ در سال‌های‌ بعد از پیروزی‌ انقلاب‌ گردید.

با اوج‌گیری‌ انقلاب‌ و خروج‌ شاه‌ از ایران‌، حجت‌الاسلام‌ روحانی‌ نیز در بهمن‌ 1357، به‌ ایران‌ بازگشت‌ و یکسره‌ به‌ خدمت‌ نظام‌ اسلامی‌ درآمد و مأموریت‌ یافت‌ ارتش‌ فروپاشیده‌ را سر و سامان‌ داده‌ و احیا کند. ضمن‌ آنکه‌ برای‌ تبلیغ‌ به‌ شهرهای‌ مختلف‌ هم‌ سفر می‌کرد و با گروه‌های‌ معارض‌ انقلاب‌ چون‌ چپی‌ها و سازمان‌ مجاهدین‌ (منافقین‌) به‌ بحث‌ و مناظره‌ می‌پرداخت‌.

حجت‌الاسلام‌ دکتر روحانی‌، نماینده‌ی‌ مردم‌ در دوره‌های‌ اول‌ تا پنجم‌ مجلس‌ شورای‌ اسلامی‌ بود. از سال‌ 1364 تا 1366، ریاست‌ قرارگاه‌ مرکزی‌ خاتم‌الانبیاء(ص‌) را بر عهده‌ گرفت‌ و از همان‌ سال‌ (1364) تا پایان‌ جنگ‌، مسئولیت‌ فرماندهی‌ ستاد کل‌ پدافند هوایی‌ کشور را نیز عهده‌دار بود. دکتر روحانی‌ از سال‌ 1368 که‌ «شورای‌ عالی‌ امنیت‌ ملی‌» کشور تشکیل‌ شد، به‌ عنوان‌ نماینده‌ی‌ رهبر انقلاب‌ وارد شورا شد و نماینده‌ی‌ ولی‌فقیه‌ در شورای‌ عالی‌ امنیت‌ ملی‌ و نیز رئیس‌ مرکز تحقیقات‌ استراتژیک‌ مجمع‌ تشخیص‌ مصلحت‌ نظام‌ می‌باشد.

وی‌ از سال‌ 1370 تاکنون‌ عضو مجمع‌ تشخیص‌ مصلحت‌ نظام‌ و رئیس‌ کمیسیون‌ سیاسی‌ ـ امنیتی‌ ـ دفاعی‌ آن‌ مجمع‌ است.همچنین‌ در دوره‌ی‌ سوم‌ مجلس‌ خبرگان‌ رهبری‌، نماینده‌ی‌ مردم‌ استان‌ سمنان‌ و در دوره‌ی‌ جدید، نماینده‌ی‌ مردم‌ استان‌ تهران‌ در این‌ مجلس‌ و عضو هیئت‌ رئیسه‌ می‌باشد.حجت‌الاسلام‌ روحانی‌ به‌دلیل‌ تحصیل‌ در رشته‌ی‌ حقوق و دریافت‌ دانشنامه‌ی‌ دکترای‌ این‌ رشته‌، عمدتاً با نگاه‌ حقوقی‌ به‌ مسائل‌ می‌نگرد.

وی در 25 خرداد 92 با 18613329 رای رئیس جمهور منتخب مردم شد. حضرت آیت‌الله خامنه‌ای رهبر انقلاب اسلامی 12 مرداد سال 1392 رأی ملت ایران را در انتخاب حجت‌الاسلام آقای دکتر حسن روحانی در یازدهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری تنفیذ کردند.

 

تحصیلات دانشگاهی
دکتری (Ph.D) حقوق اساسی (دانشگاه گلاسکو - انگلستان)
فوق لیسانس (M.Phil) حقوق عمومی (دانشگاه گلاسکو - انگلستان)
لیسانس حقوق قضائی (دانشگاه تهران)

 

تحصیلات حوزوی
خارج فقه و اصول: با اساتیدی چون آیات عظام سید محمد محقق داماد (ره)، شیخ مرتضی حائری (ره) و سید محمدرضا گلپایگانی (ره)
سطح عالی: با اساتیدی چون آیات عظام سلطانی (ره)، فاضل لنکرانی (ره) و شیخ محمد شاه‌آبادی (ره)

 

مرتبه علمی
استاد پژوهشی مرکز تحقیقات استراتژیک

 

تألیفات
دارای تألیفات، تحقیقات و مقالات علمی فراوانی است که حدود 100 اثر از ایشان به صورت کتاب یا مقاله منتشر شده است. بیش از 700 تحقیق مهم و ارزشمند راهبردی با مدیریت و نظارت وی در 20 سال گذشته به انجام رسیده است. اهم عناوین کتب تألیف شده توسط ایشان به این شرح است:
1. امنیت ملی و دیپلماسی هسته‌ای – 1390
2. امنیت ملی و نظام اقتصادی ایران – 1389
3. اندیشه‌های سیاسی اسلام؛ جلد اول: مبانی نظری – 1388
4. اندیشه‌های سیاسی اسلام؛ جلد دوم: سیاست خارجی – 1388
5. اندیشه‌های سیاسی اسلام؛ جلد سوم: مسائل فرهنگی و اجتماعی – 1388
6. خاطرات دکتر حسن روحانی؛ جلد اول: انقلاب اسلامی – 1387
7. مقدمه‌ای بر تاریخ امامان شیعه – 1391
8. سن اهلیت و مسئولیت قانونی – 1391
9. آشنایی با کشورهای اسلامی – 1387
10. انقلاب اسلامی؛ ریشه‌ها و چالش‌ها – 1376
11. مبانی تفکر سیاسی امام خمینی (ره) – 1378
12. نقش حوزه‌های علمیه در تحولات اخلاقی و سیاسی جامعه – 1390
13. امنیت ملی و سیاست خارجی – آماده چاپ
14. امنیت ملی و محیط زیست – آماده چاپ
15. خاطرات دکتر حسن روحانی؛ جلد دوم: دفاع مقدس – آماده چاپ
16.  The Islamic Legislative Power – 1994
17.  The Flexibility of Shariah; Islamic Law – 1996

 

مسئولیت‌های کنونی
1. نماینده مقام معظم رهبری در شورایعالی امنیت ملی (از سال 1368 تاکنون).
2. نماینده مجلس خبرگان رهبری (از سال 1377 تاکنون)؛ رئیس کمیسیون سیاسی-اجتماعی این مجلس (از 1380 تا 1385)؛ عضو هیأت رئیسه و رئیس دفتر تهران دبیرخانه این مجلس (از 1385 تا 1387).
3. عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام (از سال 1370 تاکنون) و رئیس کمیسیون سیاسی-امنیتی-دفاعی این مجمع.
4. رئیس مرکز تحقیقات استراتژیک (از سال 1371 تاکنون).

 

مسئولیتهای پیشین
1. نماینده پنج دوره مجلس شورای اسلامی (از سال 1359 تا 1379)؛ رئیس کمیسیون دفاع (دوره اول و دوم)؛ نایب رئیس اول مجلس و رئیس کمیسیون سیاست خارجی (دوره چهارم و پنجم).
2. دبیر شورایعالی امنیت ملی به مدت 16 سال (از سال 1368 تا 1384).
3. مشاور امنیت ملی رئیس جمهور به مدت 13 سال (از سال 1368 تا 1376 و از 1379 تا 1384).
4. عضو هیأت امنای دانشگاه‌های تهران و منطقه شمال (از سال 1374 تا 1378).
5. عضو شورای سرپرستی صدا و سیما (از سال 1359 تا 1362).
6. عضو شورایعالی دفاع (از سال 1361 تا 1367).
7. عضو شورایعالی پشتیبانی جنگ (از سال 1365 تا 1367).
8. رئیس کمیسیون اجرائی شورایعالی پشتیبانی جنگ (از سال 1365 تا 1367).
9. رئیس ستاد مرکزی قرارگاه خاتم‌الانبیاء ‌(ص) (از سال 1364 تا 1366).
10. فرماندهی پدافند هوایی کل کشور (از سال 1364 تا 1370).
11. معاون جانشین فرماندهی کل قوا (از سال 1367 تا 1368).

 

کتب

مقدمه‌ای بر تاریخ امامان شیعه (1391)
سن اهلیت و مسئولیت قانونی در فقه اسلامی و نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران (1391)
امنیت ملی و دیپلماسی هسته‌ای (1390)
امنیت ملّی و نظام اقتصادی ایران (1389)
اندیشه‌های سیاسی اسلام؛ جلد اول: مبانی نظری (1388)
اندیشه‌های سیاسی اسلام؛ جلد دوم: سیاست خارجی (1388)
اندیشه‌های سیاسی اسلام؛ جلد سوم: مسائل فرهنگی و اجتماعی (1388)
خاطرات دکتر حسن روحانی؛ جلد اول: انقلاب اسلامی (1387)
انقلاب اسلامی؛ ریشه‌ها و چالش‌ها (1376)

 

 

مقالات

سرمايه خانواده، سنگ بناي سرمايه‌ اجتماعي (خرداد 1390)
خانواده، سرمايه خانواده و چالش‌هاي فراروي جامعه ما (دی 1389)
درآمدي بر مؤلفه‌هاي اساسي محيطي در چشم‌انداز ايران (شهريور 1389)
زمينه‌ها و رويكردهاي پژوهش كيفي (اردیبهشت 1389)
درآمدي بر نظريه سرمايه فرهنگي (دی 1388)
چشم‌انداز خاورميانه: تداوم نگاه غرب، يا نگاهي جديد (آبان 1388)
دين و روابط بين‌الملل؛ پارادوكسها و ضرورتها (اردیبهشت 1388)
رويكردهاي حوزه‌هاي علميه و بايستگي‌هاي نوين (بهمن 1387)
مهندسي فرهنگي: از نظريه تا عمل (تير 1387)
رسانه‌هاي گروهي و امنيت ملي (دی 1386)
بايستگي آموزش مهارت‌هاي زندگي در آموزش و پرورش (مهر 1386)
درآمدي بر سرمايه‌گذاري فرهنگي (تير 1386)
توسعه نبايد در حد آرزو باقي بماند (فروردين 1386)
نقش آموزش و پرورش در انسجام اجتماعي (دی 1385)
درآمدي بر كارآمدي مجلس خبرگان (مهر 1385)
چالشهاي فراروي عراق جديد (تير 1385)
ثروت ملي يا قدرت ملي؟ اولويت با كدام است؟ (فروردين 1385)
همبستگي ملي و مشاركت عمومي (دی 1384)
فراسوي چالش‌هاي ايران و آژانس در پرونده هسته‌اي (مهر 1384)
پايبندي ما به رژيمهاي عدم اشاعه از موضع باورمندي ماست (تير 1384)
تدبيرهاي ايران توان آينده‌نگري را از آمريكاييها گرفت (فروردين 1384)
خط قرمز فناوري سوخت؛ با رويكرد تعامل مؤثر پيش مي‌رويم (دی 1383)
نهضت خدمت‌رساني از شعار تا كردار (مهر 1383)
خودمداري سياستمداران امريكا و شيوه‌هاي حفاظت از منافع ملي ما (دی 1382)
استراتژي جمهوري اسلامي ايران در قبال فرسايش حاكميت دولت‌ها (مهر 1382)
مفهوم جديد حاكميت ملي يا فرسايش حاكميت‌ها (تير 1382)
تكانه‌هاي آسيب‌هاي اجتماعي و پيامدهاي ناگوار (فروردين 1382)
تروريسم، بحران خاورميانه و روابط ايران و آمريكا (مهر 1381)
استراتژي جمهوري اسلامي ايران در برابر تهديدات اخير امريكا (تير 1381)
پيرامون مواضع اخير آمريكا در قبال جمهوري اسلامي ايران (دی 1380)
انفجارهاي امريكا و منافع ملي جمهوري اسلامي (مهر 1380)
امنيت عمومي، امنيت ملي و چالش‌هاي فراروي (تير 1380)
فناوري؛ مدارهاي توسعه و چالش‌هاي ايران (فروردين 1380)
درآمدي بر مشروعيت و كارآمدي (دی 1379)