پيام آيت الله هاشمي رفسنجاني به همايش بين‌المللي بزرگداشت انديشه‌هاي بلند خواجه شمس‌الدين محمد حافظ شيرازي

وقت را غنيمت دان آن قدر كه بتواني
حاصل از حيات اي جان اين دم است تا داني
پند عاشقان بشنو و از در طرب باز آ
كاين همه نمي ارزد شغل عالم فاني
جمع كن به احساني حافظ پريشان را
اي شكنج گيسويت مجمع پريشاني
 

يكي از شيرين‌ترين و لطيف‌ترين لحظات زندگي من كه بي‌هيچ شائبه‌اي آن را نوعی عبادت مي‌دانم، تفكر در اشعار عرفاني بزرگان ادبيات فارسي، از جمله حافظ است كه سالهاست بر تارك عرفان ايران اسلامي مي‌درخشد و از تلالوي آن اخلاق و فرهنگ انساني، رنگ اجتماعي مي گيرد.

خدا را شكر كه در طول تاريخ تقريباً 700 ساله پس از حافظ تاكنون، مخصوصاً در زمان انقلاب اسلامي، محافل ادبي و عرفاني، خاصه بر محور اشعار حافظ با حضور صاحبدلان صاحب‌نظر و گويندگان و پژوهشگران فرهيخته و انديشمند برگزار مي شود كه برگزاري همايش بين‌المللي بزرگداشت انديشه‌هاي بلند خواجه شمس‌الدين محمدحافظ شيرازي به همت دانشگاه آزاد اسلامي ادامه آن سنت ديرينه است. محفلي كه برپا شده  تا جوانان شيفته فرهنگ و ادب، از بركات خرمن ذوقي، فرهنگي، علمي، ادبي و هنري حافظ‌شناسان ايران و جهان، خوشه‌ها برچينند و از رهگذر كرسي‌هاي نسخه‌شناسي، پرسش و پاسخ و شيوه تتبع در شناخت ابعاد گوناگون شخصيت اين رند «به غايت خوبي رسيده»، و از «وَصْمَتِ تفرقه به موهبت جمعيت خاطر نائل آمده»، راه‌هاي روشن تفكر، تعقل و تدبر در وحدت وجود را بياموزند.

اينك كه به خاطر مشغله‌هاي سياسي و كار، فرصت حضور در آن فضاي فرهنگي و هنري نمي‌يابم، مي‌خواهم با تواضعي راستين به زبان خواجه شيراز بگويم «پيام دوست شنيدن سعادت است و سلامت» و اميدوارم سخنان دلنشين و دقايق پژوهش‌هاي ارزشمندتان را در ويژه‌نامه همايش مطالعه نمايم.

ضمن آرزوي موفقيت براي همه شما فرهيختگان در اين همايش چهار روزه در تهران و شيراز، سعادت سلامت و عزت روزافزون همه زحمت‌كشان عرصه فرهنگ و ادب را از خداوند بزرگ مسألت مي‌‌نمايم و از دكتر حميد ميرزاده، رئيس دانشگاه آزاد اسلامي، معاونت فرهنگي و اجتماعي، شوراي علمي، مديريت اجرايي و بين‌المللي و همه واحدهاي دانشگاهي كه مستقيماً مشاركت داشته‌اند و همچنين سازمان‌هايي كه حمايت فكري و فرهنگي خويش را در تحقق اين هدف بلند مبذول داشته‌اند، مخصوصاً از مسئولين مركز دائره‌المعارف بزرگ اسلامي، تشكر و قدرداني مي‌كنم.

حافظ‌پژوهان خارج از كشور نيز با يقين بدانند كه ايران خانه دوم آنهاست و فرهنگ و ادب اين سرزمين، يار و مددكار همه مردم جهان و آرزومند آن است كه صلح و تفاهم و هم‌زيستي و احترام راستين بر همه شئون زندگي جهانيان روشني ريزد كه رسيدن به اين هدف عالي و مقدس از نظر حافظ كه دست‌پروده عنايت حضرت حق است، امكان‌پذير تواند بود.

سلطان و فكر لشكر و سوداي تاج و گنج

درويش و امن خاطر و كنج قلندري
يك حرف صوفيانه بگويم، اجازت است؟
اي نور ديده صلح به از جنگ و داوري

در عرفان، تمام اضداد و متقابل‌ها به وحدت مي‌رسند و كثرت و اختلاف برمي‌خيزد. خواجه شیراز در اشعارش بدين نكته اشاره می‌كند كه ذات حق از شدّت ظهور، ناشناخته است و هر عرفاني به وجهي در خم گيسوي آن محبوب گرفتار، آنگاه كه همه اضداد و متقابل‌ها به وحدت نائل آمدند، جمعيت خاطر پديد گشته، وصمت تفرقه از ميان برمي‌خيزد. بديهي است در انديشه حافظ «پريشاني» بار معنايي مثبت دارد، نه منفي و هرگز مترادف با «تفرقه» نيست و در مفهوم گسترده پريشاني، هنرها نهفته است و سرانجام بايد گفت كه «الشعرا امرا الكلام» و «انّ من الشعر لحكمه» و خواجه شيراز با انديشه‌هاي بلند و رباني فاخر، در ادب و فرهنگ جهان، جاودانگي خود را امضا كرده و به عنوان جوهره هنر شناخته شده است.

قلندران حقيقت به نيم جو نخرند             قباي اطلس آن كس كه از هنر عاريست

 

اكبر هاشمي رفسنجاني

رئيس مجمع تشخيص مصلحت نظام